Khảo cứu

Chuyện về “Bình Tây đại nguyên soái” Trương Định (P3)

Mặc dù Trương Định qua đời, nhưng cuộc khởi nghĩa do ông lãnh đạo chưa kết thúc. Khi Trương Định khởi binh chống Pháp, con ông là Trương Quyền dù còn rất trẻ nhưng cũng tham gia. Năm 1864 khi Trương Định mất, Trương Quyền thay cha tiếp lục lãnh đạo cuộc khởi nghĩa và […]

Nam Phương Hoàng hậu Jeanne Marie Nguyễn Hữu Thị Lan (1913-1963)

NAM PHƯƠNG HOÀNG HẬU  Nam Phương Hoàng Hậu Jeanne Marie Nguyễn Hữu Thị Lan (1913-1963)  Dòng dõi hoàng hậu Nam Phương  Philippe Lê Phát Đạt (1841-1900) và Huỳnh Thị Tài (1845-1920) sinh ra 7 người con sau: Nicolas Lê Phát Tân (1860-1949), Jean Baptiste Lê Phát Thành (1864-1948), Denis Lê  Phát An (1868-1946), Pierre Lê […]

Chuyện về “Bình Tây đại nguyên soái” Trương Định (P1)

Ngay sau khi Pháp chiếm thành Gia Định năm 1859, các cuộc khởi nghĩa ở Nam bộ lần lượt nổ ra. Nếu như cuộc khởi nghĩa của Thủ Khoa Huân là tiêu biểu cho nhà Nho yêu nước, thì cuộc khởi nghĩa Trương Định lại đại biểu cho tướng lĩnh kháng lệnh Triều đình cùng […]

Đường Hộ Mưu

Đường Hộ Mưu – Nay đường Nguyễn Văn Côn, từ ngã Tư Long Thuận đến Nhà Thờ Phía Nam con dường Lộ Dương là con đường ranh với khu nội thị dài nhứt, bắt đầu từ Ngã Tư Bình Ân (giờ có Cây xăng Long Thuận), chạy về phía Bắc quẹo vuông gốc rồi đến […]

Phan Thanh Sắc: Người Giữ Hồn Cho Gò Công Qua Bộ Tứ Sách Sử Vàng Son

Gò Công – mảnh đất trù phú nơi phương Nam, nơi những câu chuyện lịch sử, văn hóa và hồn người hòa quyện, tựa như một bức tranh đa sắc, rực rỡ mà sâu lắng. Trong bức tranh ấy, Nhà giáo ưu tú, Nhà nghiên cứu Phan Thanh Sắc hiện lên như một họa sĩ […]

Gò Công Xưa – Giồng Nâu – Những bước thăng trầm

Giồng-nâu gồm có 4 ấp trù phú nhất của xã An-hòa, trước kia vào năm 1958 hai ấp phía Tây của xã Hòa-nghị, hai ấp dưới của xã Tân-Duân-Đông, sau đất đai hai xã nhập lại lấy tên An-hòa. Nhắc lại lúc Pháp tái chiếm Gò-công vào khoảng năm 1945, về sau những người yêu […]

Sáng nghĩa thầy trò Gò Công học

GD&TĐ – NGƯT Phan Thanh Sắc chào đời năm Bính Tý 1936 tại Gò Công, làm Hiệu trưởng Trường Trung học Hòa Tân rồi Tổ trưởng Ngoại ngữ Trường THPT Trương Định ở quê nhà. Tháng 3/2000, NGƯT Phan Thanh Sắc về hưu, bèn nghiên cứu địa phương, đã liên tục ấn hành 3 tập […]

Trên Văn đàn toàn quốc Gò Công chiếm một địa vị khả quan

Nói đến văn-học Việt-Nam ta phải để dành một chỗ cho tỉnh Gò-công, một xứ đồng chua nước mặn mà đã sản xuất khá nhiều nhơn tài trên văn đàn trận bút. Từ thời xưa, người Gò-công đã có tiếng là hiếu học. Lẽ cố nhiên vào thời-đại mà quan niệm quốc-gia dân tộc còn […]

Gò Công Xưa – Hai Nơi Đền Thờ Võ Quốc Công

Xuyên qua tỉnh lỵ Gò-công ra khỏi ấp Cầu-huyện về hướng quận Hòa-tân, sang ngã tư bên mặt chừng một cây số, có ngôi miếu cổ, ấy là « Lăng » thờ Hoài-quốc-Công Võ- Tánh, được kiến trúc theo lối cổ kim. Một lăng khác hiện tọa lạc tại ấp Hòa-trung II, xã An- hòa, […]

Dinh Chánh Tham Biện tỉnh Gò Công

Năm 1867, Pháp thâu trọn Nam Kỳ, Pháp đổi sáu tỉnh thành 27 vùng Tham biện. Huyện Tân Hoà của cựu trào được đổi thành Tham Biện Gò Công (Inspection de Gò Công) và do một viên sĩ quan Hải quân cấp bực Trung uý làm Chánh Tham Biện. Sau Tham biện Gò Công đổi […]

Xã Lới

Lục lạo trong văn hóa Nam Kỳ thấy có nhiều từ đọc trại đi do kị húy, có nhiều từ là dân đọc…. cho vui, cho khác với vùng khác. Thí dụ: Bắc Kỳ kêu hạt, Nam Kỳ thay thay hột. Bắc Kỳ đĩa, Nam Kỳ dĩa. Nhặt thành lượm, thóc thành lúa, nhạt thành […]

Gò Công Xưa – Giồng Nâu

GIỒNG NÂU TRẢI QUA BAO CUỘC THĂNG TRẦM NAY LÀ MỘT MẠCH SỐNG CỦA XỨ SỞ Vườn trầu xã An-hòa, một nguồn lợi đáng kể của tỉnh nầy. Gò-công, như tên nó đã chỉ, là xứ có nhiều gò đống giồng đất cao, nào giồng ông Huê ở xã Vĩnh-lợi, giồng Sơn- qui, giồng Lức […]

Gò Công Xưa – Giồng Sơn Qui Lịch Sử – Quê Hương Từ Thái Hậu

Trên đường từ tỉnh lỵ Gò-công về Sài-gòn qua ngõ Long- an, người ta băng qua giồng Sơn-qui khi ra khỏi nhà thờ độ 3 cây số và bắt đầu lên dốc. Giồng Sơn-qui, quê hương bà Từ-Dũ, có hình dáng như con rùa nằm. Trước có tên là Qui-nguyên, nghĩa là Gò rùa về […]

Gò Công Xưa – Đường chiến sĩ

Từ 1964 thành phố càng ngày càng đông nên chánh-quyền địa phương cho nới rộng bờ kinh ở về phía Nam tỉnh lỵ chừng 500-600m. Nhà cửa được phân lô và xây cất dọc theo bờ kinh, có nhiều tiệm mua bán lớn về vật liệu xây cất mọc lên, có nhiều tiệm ăn và […]

Vàm Láng

Nói tới Gò Công, ai ai cũng từng nghe địa danh “Vàm Láng” nhưng nguồn gốc hai chữ đó còn rất mơ hồ. Theo dân cố cựu đất Gò Công thì “Vàm Láng” là chỗ con Rạch Cần Lộc ăn thông ra biển. Phía ngoài con Rạch (VAM) rộng và sâu, còn gọi “Vàm họng”. […]

L’Impératrice Nam Phương 1914 – 1934 – 1963

Một thị trấn ở phía tây nam nước Pháp, Chabrignac, ở Corrèze, là nơi có một ngôi mộ khắc dòng chữ “ĐẠI NAM NAM PHƯƠNG HOÀNG HẬU CHI MỘ” (lăng mộ của Hoàng hậu Annam Nam Phương) và “NƠI AN NGHỈ CÙNG HOÀNG HƯƠNG ANNAM NÉE MARIE THÉRÈSE NGUYEN HUU THI LAN.”

Giai thoại về Lâm Sang – Giang hồ đất Gò Công

Vào thời điểm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, những tổ chức Thiên Địa hội phản Thanh phục Minh ở miền đất Nam Việt Nam đã mất phương hướng hoạt động vì mục tiêu không còn tồn tại. Họ trở thành những băng đảng giang hồ. Băng đảng giang hồ Lâm Sang ở […]

Giồng Sơn Quy

Địa danh được cấu tạo theo phương thức: Địa hình thiên nhiên (Giồng) + Địa  hình thiên nhiên (Sơn: : Núi) + Động vật (Quy: : Rùa).  Giồng Sơn Quy cách huyện lỵ Tân Hòa (thị xã Gò Công ngày nay) khoảng 3 km  về hướng Tây Bắc, thuộc làng Tân Niên Trung, nay là […]

La Reine-Mère TỪ DŨ 1810 – 1901

Bản tiếng Pháp Khu vực Gò Công, một trong những khu vực giàu có nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long màu mỡ, đã sản sinh ra hai hoàng hậu cho chế độ quân chủ cổ đại của Việt Nam: Nam Phương, vào thế kỷ 20, và Từ Dũ, một thế kỷ trước đó.

Danh y Việt Cúc – nặng lòng với “Gò Công: Cảnh cũ người xưa”

Những ai theo y dược học cổ truyền dân tộc, đặc biệt là với những người thường xuyên nghiên cứu và sử dụng thuốc Nam, thì cái tên danh y Việt Cúc chắc chắn không còn xa lạ. Danh y Việt Cúc tên thật Nguyễn Văn Tám, tự Bảy Thê, y danh Việt Cúc, sinh […]

Con đường sứ Gò Công

Vua Tự Đức (1848-83) cho đắp “con đường sứ” nối từ Gia Định xuống giồng Sơn Quy để liên lạc với quê ngoại (Bà Từ Dụ). Người lớn tuổi ở đây thường nói rằng “nghe ông bà kể lại hồi đắp con đường này, bắt dân chúng phục dịch lao khổ để phá rừng, đào mương đắp lộ, bắc cầu trong hoàn cảnh […]

Từ nguyên của Tiếng Tây, tiếng Tàu lọt vào tiếng Việt

Ở cái xứ mình, đặc biệt là ở miền Tây này, có nhiều từ nghe thiệt quen tai mình xài hoài, xài riết thành quen chứ hỏi ra lại ít người hiểu gốc gác của nó. Mấy từ này có khi là tiếng Tây, tiếng Tàu lọt vô, rồi người mình đọc trại lại, riết […]

Gò Công Xưa – Cầu Tàu

Bến tàu ngày xưa nay hãy còn trơ mặt đó, nhưng đâu còn cảnh phồn-hoa náo nhiệt ngày xưa ? Cây cầu gỗ dựa bờ sông bên đường Gia-Long nối dài, ngày xưa tôi cùng bạn tác đã đặt chân lên biết mấy lần ? Từ Sài-gòn đáp xuống, từ Gò-công trôi lên, sau một […]

Gò Công Xưa – Dinh tỉnh trưởng

Người Pháp đến đô hộ nước ta mỗi tỉnh đều cất giống nhau dinh Tham-biện có lầu đồ sộ khang trang hơn Ty Ngân-khố. Dinh chánh Tham-biện tức dinh tỉnh-trưởng ngày nay nằm giữa khuôn viên đất rộng, là dinh thự lớn nhứt trong tỉnh, được xây cất từ năm 1904. Ba cuộc Hội-chợ vào […]

Gò Công Xưa – Giếng nước Layne

Ở Gò-Công, xứ nước mặn, nước ngọt để uống và nấu ăn là một vấn đề quan-trọng đã lâu năm làm khổ dân chúng và là mối lo nghĩ cho chính-quyền. Từ ngàn xưa dân Gò-Công chỉ nhờ Trời mà sống nên nhà nào cũng lo sắm lu mái, xây hồ hứng và chứa nước […]

Gò Công Xưa – Ấp Đạo Xưa

Trước thời chiến, phía bên kia cầu Long-chánh là đám đất hoang lát mọc cùng nơi. Lúc người Nhật đến, chưa gì đã tính việc kinh tế, họ cho cất lên tại sở đất này ba kho lớn lợp ngói móc để chứa lúa các nơi gom góp về. Kho cất xong, nhưng chưa chứa […]

Gò Công Xưa – Lăng mộ danh nhân

MỘ TRƯƠNG-CÔNG-ĐỊNH Xây cất từ năm 1864. Mộ làm bằng đá ong với hồ vôi trộn nước ô-dước tới nay 100 năm vẫn còn chắc. Lúc làm mộ, trên tấm mộ bia bằng đá trắng Quảng-Nam, người ta khắc đủ chức tước của Ngài : « Đại-Nam Bình-Tây Đại- Tướng Quân Trương-Công-Định chi mộ ». […]

Gò Công Xưa – Cầu Tây Ban Nha

Trên rạch Cửa-khâu ngày trước có một cây cầu sắt nối đường Phan-đình-Phùng với đường Phan-chu-Trinh. Xe cộ từ Sài-gòn về thường mượn cầu này. Với thời gian sắt đá cũng mòn, cầu hư sập, xe cộ Sài gòn về phải tìm ngã khác. Cầu bị bỏ trên 50 năm. Tới năm 1943 Nhựt-Bổn đến […]

Gò Công Xưa – Vua Thành Thái Với Đồng Bào Gò Công

50 năm trước nước Việt-Nam còn trong thời-kỳ bị Pháp đô-hộ. Đại-diện chánh-quyền thực-dân là Toàn-quyền Paul Doumer, một chánh khách tiếng tăm của nước Pháp đã để danh lại cho cầu Hàm-Rồng nối Hà-nội với Gia-lâm. Cầu này thời Pháp thuộc được đặt tên là cầu Doumer, ngày nay Việt- Nam độc-lập đã cải […]

Gò Công Xưa – Sân Vận Động

Sự đô-hộ của Pháp đem lại cho dân ta nhiều tai hại, nhưng vô tình chúng cũng đem lại cho ta một vài ảnh hưởng hay. Một trong những ảnh hưởng ấy là thể thao. Cũng như ở nhiều tỉnh khác (như Tân-an chẳng hạn) ở Gò-công trước dinh Tỉnh-Trưởng đối diện với đồn lính […]

Gò Công Xưa – Kho Muối

Nằm mút đường Huyện Nguơn ngó ra rạch Gò-công là một tòa nhà lầu đồ sộ khá xinh đẹp : Ty Thương-chánh (douanes et régies), mà người dân Gò-công quen kêu là kho muối, vì hồi trước nơi đây người Pháp buộc nhân dân phải chở muối về đóng thuế rồi mới được đem đi […]

Gò Công Xưa – Đài Kỷ Niệm Huỳnh Công Tấn bị đập phá – Mộ Trương Công Định 2 lần được trùng tu

Dưới thời Pháp thuộc, những anh-hùng Việt-Nam kháng- chiến chống xâm-lăng chỉ được tôn thờ trong tâm-khảm của nhơn dân, trái lại những kẻ bán nước buôn dân vì danh-lợi chạy theo giặc Pháp để hãm hại và bóc lột đồng bào, được quan thầy của họ săn-sóc cho lập đài nọ miếu kia với […]

Gò Công Xưa – Quốc Công Phạm Đăng Hưng (1764- 1825)

Phạm-Đăng-Hưng sanh ngày 24-9-1864 năm Ất-dậu, con của ông Phạm-Đăng-Long và Bà Phạm-thị-Tánh, công- thần dưới triều Nhà Nguyễn, người huyện Tân-hòa, làng Tân-niên-đông (Gò-công) thuộc tỉnh Gia-định Nam-phần Việt-Nam. Ông là người thông-minh đỉnh-ngộ, tánh tình cương- trực, ăn nói thẳng-thắng, có nhiều ý chí lớn lao, ra đời gặp lúc quốc biến loạn […]

Gò Công Xưa – Ao Trường Đua

Người Pháp mặc dầu đã làm cách mạng dân chủ trước nhứt thế giới, nhưng chánh sách thực-dân họ còn áp dụng kế hoạch phong kiến vua chúa họ ngày xưa như Henri IV, Louis XIV… Thay vì lo cho dân được no ấm, họ tổ chức hát xiệc trò chơi cho dân chúng ham […]

Gò Công Xưa – Đức Cha Gioan Baotixita Nguyễn Bá Tòng

VỊ GIÁM-MỤC VIỆT-NAM ĐẦU TIÊN LÀ NGƯỜI GÒ-CÔNG : ĐỨC CHA GIOAN BAOTIXITA NGUYỄN-BÁ-TÒNG Các thanh thiếu niên học-sinh trường trung-học Nguyễn-bá-Tòng và phụ-huynh các em có biết chăng trường các em đến học mỗi ngày ở bên Nhà thờ Chợ Đũi, mang danh một người con của tỉnh Gò-Công đã làm rạng-rỡ cho quê-hương […]

Gò Công Xưa – Nhà Văn Hồ Biểu Chánh (1885-1958)

Nói đến nhân vật Gò-công của thời cận-đại, chúng tôi trước nhứt phải nhớ tới người anh cả của chúng tôi trong trận bút trường văn : Hồ-văn-Trung tự Biểu-Chánh. Nhắc đến cụ chúng tôi không khỏi ngậm ngùi vì cảnh người còn kẻ mất, nhớ lại mới năm nào tại ngôi nhà của Thủ-Tướng […]

Gò Công Xưa – Đầm Vạn Thắng Mồ Chôn Xác Giặc Làng Bình Ân Võ Tánh Chiến Tây Sơn

Làng Bình-ân giáp ranh làng thành-phố và Tân-duân (An-hòa) Gò-công, ngày nay dân cư trù mật nhà dọc phố ngang, xe cộ qua lại dập dìu, chợ búa đông người buôn bán. Nhìn vào cảnh sống vui tươi náo-nhiệt, phản ảnh sự phát-triển của tình Gò, có ai dè ngày trước nơi đây là một […]

Gò Công Xưa – Nhơn kiệt Gò Công

ÔNG ĐỐC PHỦ ĐỨC Ông Lê-tấn-Đức người làng Thành-phố, thuở nhỏ theo Hán-học, lớn lên thi đậu ra giúp Triều-đình làm một văn- quan. Gặp thời nhiễu-nhương, triều-đình nhượng bộ địch quân xâm lấn, ông khổ tâm tại vị chờ thời. Là một nho-sĩ trói gà không chặt, con người thuần hậu và thế cô […]

Gò Công Xưa – Luật sư Vương Quang Nhường

Sanh năm 1902 tại Yên-luông-đông, Gò-công. Du học bên Pháp, trải qua các trường cao-học công-pháp, tư-pháp và kinh-tế chánh-trị. Trở về xứ với bằng luật-khoa tiến-sĩ, luận án của ông trình : « Des conflits de lois en Indochine » (về những xung đột luật-pháp ở Đông-dương) được ban giám-khảo ban khen. Nguyên Thơ-ký […]

Gò Công Xưa – Hoàng Trùng Khởi Loạn – Giặc Cào Cào Phá Hoại Mùa Màng (Ất Tỵ 1905)

Trong quyển « Gò-công Phong-vịnh » của ông Võ-thành- Ký xuất-bản vào năm 1911, có mô tả về nạn cào-cào xuất hiện phá hại mùa màng tại Gò-công, sau một năm bão lụt Giáp-thìn, qua những câu bi cảm dưới đây : Cuộc đời xem lãng nhách, kẻ dưới trần lạch ạch gian hung. Năm […]

Gò Công Xưa – Chưởng Cơ Mai Tấn Huệ

VÀI NÉT VỀ DANH-NHÂN LỊCH-SỬ GÒ- CÔNG XƯA VÀ NAY GÒ-CÔNG LÀ MỘT XỨ ĐỊA-LINH NHƠN-KIỆT Tuy không trù-phú lắm, xứ Gò-công cũng nuôi sống dân mình một cách sung túc và đóng góp một phần quan-trọng vào sự thịnh-vượng của nền kinh-tế nông-nghiệp quốc-gia. Gò-công cũng sản-xuất lắm nhơn tài làm rạng rỡ tỉnh […]

Gò Công Xưa – Tranh Đấu Với Kẻ Nội Thù: Đội Tấn

Sau vụ thất thủ Gò-công, Trương-Công-Định về lập lại căn-cứ ở Lý-nhơn, giữa một hòn đảo đất phù-sa, cây cối và dừa nước dày đặc phủ kín. Vùng này hoang vu và đầy thú dữ tương tự như Rừng sát, khi nước lớn thì chỉ còn một phần đất nhỏ nhô lên trên mặt nước […]

Gò Công Xưa – Hai Miên: Một Nhân Vật Kỳ Quái Của Gò Công Dưới Thời Pháp Thuộc

Ở Sài-gòn cách 2, 3 chục năm trước, ở những ga xe điển, bến « bắc », bến xe đò, hành khách thường thấy những người mù, hoặc không mù, xin tiền công chúng bằng cách đờn độc huyền (ngoài Trung kêu là đờn bầu), vừa đờn vừa nói thơ Vân-Tiên, Phạm-Công Cúc-Hoa, Năm Mạnh, […]

Gò Công Xưa – Vị trí – Địa giới

ĐỊA-LÝ Tỉnh Gò-công nằm về phía Đông-nam Sài-gòn và thuộc miền Tây Nam-phần Việt-Nam, cách Sài-gòn 45 cây số đường chim bay. Đường bộ 58 cây số : Bắc giáp tỉnh Long- an, Nam giáp tỉnh Kiến-hòa, Tây giáp tỉnh Định-tường, Đông giáp biển Nam-hải. Kể đến nay (1969) chúng tôi được biết Gò-Công gồm […]

Gò Công Xưa – Gò Công Với Nạn Bạch Đồng, Suốt Năm Không Có Hột Mưa (Năm 1906 Bính-Thìn)

Nói đến thiên tai ở Gò-công, làm cho người ta hồi tưởng lại thời dĩ-vãng cách nay trên 60 năm, đồng bào ở đây đã chứng kiến những cảnh thiên tai địa ách liên tiếp 3 năm khổ sở. Ngoài trận bão năm giáp thìn vào năm 1904 và năm 1905 giặc cào cào phá […]

Gò Công Xưa – Những Chuyện Lạ Về Cá Ông Và Tục Lễ Cúng tế Ông Tại Vàm Láng

Theo một tín-ngưỡng được kính-cẩn lưu-truyền hơn bốn thế-hệ đồng bào tỉnh Gò-công. Nguyễn-Ánh trong thời chinh-chiến với Tây-sơn phải lắm phen thất trận, nào bôn đào ra Côn-nôn Phú-quốc, nào mấy phen cầu-viện Xiêm-La. Đến một hôm vào khoảng tháng Giêng sau khi tụ tập được khá đông chiến thuyền và binh-sĩ, Nguyễn chúa […]

Nhà giàu đất Gò Công xưa

So với các tỉnh nằm trong lưu vực giữa hai sông Tiền và Hậu Giang, Gò Công xưa là tỉnh nhỏ, đất hẹp, nhiều phèn và nước mặn, mỗi năm chỉ làm ruộng có một mùa. Tuy nhiên theo nhiều ông già bà cả kể lại đó là một thế đất quý, một thế đất […]

Gò Công Xưa – Trận Thư Hùng : Cuộc Hàn quân Lớn Nhất Của Pháp Tại Gò Công (25-2-1863)

Gương yêu nước và sự anh-dũng của Trương-công-Định không khác nào một thứ men kích-thích dân chúng ái-quốc, thúc đẩy nho-sĩ và thanh-niên các vùng khác ở xa gần nổi lên chống Pháp. Thêm nữa, dân chúng rất đỗi bất bình và các điều khoảng bất lợi của hòa-ước mùng 5 tháng 6 năm 1862, […]

Gò Công Xưa – Bà Từ Dũ Và Mắm Tôm Gò Công

Nói đến nhân vật Gò-công, ta không thể không nhắc đến Bà Từ-Dũ, một bông hoa của đất Gò, đã ngự-trị một thời ở Triều Huế. Không cân quốc như Bà Trưng, Bà Triệu, không kiếm cung tô-điểm sơn hà, nhưng người thiếu nữ Gò-công với tứ- đức tam-tùng đã nêu cao gương hiền đức […]

Gò Công Xưa – Di tích lịch sử

ĐỊA DANH “XÓM THỦ” Lúc Tây-sơn và Nguyễn-Ánh đánh nhau, có vị thủ khoa xuất thân, người huyện Ninh-hòa, tỉnh Bình-thuận, lánh nạn Tây-sơn vô ngụ tại làng Yên-luông-đông (Gò-công) mở trường dạy học, nay còn di tích là « xóm ông Thủ ». Ông tên là Ngô-tùng-Châu, một bực văn tài có nhiều mưu […]

Gò Công Xưa – Ông Hội Đồng Nguyễn Minh Chiếu, Cụ Lê Lương Tri

ÔNG HỘI ĐỒNG NGUYỄN-MINH-CHIẾU Một nhơn vật cận đại tỉnh Gò-công được vinh hạnh lấy tên đặt cho một con đường khá dài ở Sài-gòn – Phú-nhuận là Ông Nguyễn-minh-Chiếu. Sanh năm 1889 tại Yên-luông-đông, Gò-công, ông học Trường Chasseloup-Laubat và khởi bước ra đời với chơn thơ- ký Bưu-điện. Vừa làm việc vừa học […]

Giáp Thìn thương nhớ Gò Công

Nhạc Hoàng Phương, giọng ca Bảo Yến: “Dưới nắng hồng, tôi đi giữa Gò Công. Đất như cao, trời như thấp lại. Trong khoảng không trên sóng biển chập chùng, Chỉ còn lại dáng mẹ hiền Gò Công …” Gò Công?! Mùng Một Tết Nguyên Đán là thứ Bảy, ngày10, tháng Hai, năm 2024. Năm […]

Gò Công Xưa – Phó tướng bình Tây – Nguyễn Nhựt Chi

Nói đến vị anh-hùng Trương-công-Định trong đoạn đầu kháng Pháp, trên đất Gò như đã trình-bày, chúng tôi cần phải nhắc tới Bình-tây phó tướng Nguyễn-Nhựt-Chi, người là cánh tay mặt của Trương-công-Định nhưng ít người biết đến, thời ấy những nhà chép sử dường như bỏ quên tên tuổi của ông vậy. Trong chuyến […]

Gò Công Xưa – Ngài Nguyễn Văn Hiếu Một Võ Tướng Thanh Liêm, Cương Nghị

Nói đến các danh-nhân khuông phò chúa Nguyễn, thống nhứt san-hà, chúng tôi phải nói đến ông Nguyễn-văn-Hiếu người miền Nam, có công rất lớn với vua Gia-Long. Ông là người có tài, có đức, cương-trực và liêm-khiết. Ông Nguyễn-văn-Hiếu người Kiến-hòa, thuộc tỉnh Định- tường ; ông thân-sinh húy là Đán, được tặng chức […]

Gò Công Xưa – Lăng mộ nhà họ Phạm

Tại Gò-công người ta còn nhắc đến những ngôi cổ mộ của nhà họ Phạm, ở làng Tân-Niên-Đông cách tỉnh lỵ 3 cây số. Làng này là sinh quán của Bà Từ-Dũ, thân mẫu vua Tự- Đức, con gái của Ông Phạm-Đăng-Hưng. Tại vùng này khi quân Pháp chưa lập nền đô-hộ, dòng vua Tự-Đức […]

Gò Công Xưa – Đức Từ Dũ Thái Hoàng Thái Hậu

Một bậc hiền-phụ ở nước ta vào cuối thế kỷ XIX. Bà tên Phạm-thị-Hằng, hiệu Từ-Dũ, sinh ngày 19-5 năm Canh-ngọ (1810) tại Gia-định, huyện Tân-hòa, Giồng Sơn-qui, nay thuộc tỉnh Gò-công. Bà là trưởng-nữ của quan Thượng-thơ bộ Lễ Phạm- đăng-Hưng và bà Phạm-thị-Vị. Sau này là vợ của Hiến-tổ Chương-hoàng-đế tức là vua […]

Gò Công Xưa – Gò Công Dưới Chế Độ Tân Trào

Người Pháp xâm-chiếm Gò Công từ năm 1861 nhưng chỉ hoàn-toàn làm chủ huyện Tân-hòa vào năm Giáp-Tý 1864 sau khi hạ được vị anh hùng Trương-Công-Định. Nước non đổi chủ, cảnh vật điêu tàn, lòng người giao động, ai ai cũng ngậm ngùi cho là số trời đã định, chấm dứt cơ-nghiệp chúa Nguyễn […]

Gò Công Xưa – Sử lược tỉnh Gò Công

(Căn cứ vào Bộ Hoàng-Việt Địa-dư chí đời Minh-Mạng thứ 14 năm 1934 và Cours d’Histoire Annamite của Trương- Vĩnh-Ký, in năm 1877). Ý NGHĨA VÀ ĐIỂN-TÍCH DANH HIỆU GÒ- CÔNG Từ lâu lãnh thổ Gò-công đã được ghi vào bộ Đại-Nam Quốc-Sử do cụ Phan-Thanh-Giản bình luận, là một xứ « Địa-Linh Nhơn-Kiệt », […]

Gò Công Xưa – Những Anh Hùng Kháng Chiến Gò Công Với Những Trận Đánh Lịch Sử

Việc huy động lực lượng để đánh Gò-công và bổ nhậm các sĩ quan để đối phó với ông, tường thuật sau đây: Lấy xong Saigon ngày 18-2-1859, Đô-đốc Charner thấy cần phải đánh lấy Định-tường để giữ an phòng tuyến và để mở rộng khu vực hoạt động giới hạn bởi các con sông […]

Gò Công Xưa – Nam Kỳ dưới thời Pháp Thuộc (1861- 1945)

LÝ DO PHÁP XÂM LƯỢC VIỆT NAM Giữa thế kỉ thứ XIX, các vua Việt Nam : Minh-Mạng, Thiệu-Trị, Tự-Đức nhận thấy nhiều nước Á-châu như Ấn-độ, Qua-va (Java), Lữ-tống (Luçon) bị mất, thế lực đế-quốc Âu- châu càng ngày càng bành-trướng qua Đông mà binh lính đi tiền-phong chính là lái buôn, thành thử […]

Gò Công trong tiểu thuyết Hồ Biểu Chánh

Phan Thanh Sắc Thân thế Hồ Biểu Chánh Ông tên thật là Hồ Văn Trung, tự là Biểu Chánh, bút hiệu là Thứ Tiên (thường ký trong các bài thơ), sinh  ngày  1-10-1885 (năm Ất Dậu) tại làng  Bình Thành, tỉnh Gò Công, trong một gia đình nghèo, đông con ( ông là người con […]

Gò Công Xưa – Chúa Nguyễn Ánh Khắc Phục Đất Nam Kỳ – Gò Công Được Lập Nền Hành Chánh

Năm Đinh-Vị 1787, Chúa Nguyễn-Phúc-Ánh từ Xiêm- quốc kéo quân về, tiến vào cửa Cần-giờ. Nguyễn-Lữ lui binh đóng giữ ở Lạng-phụ (thuộc Biên-hòa), giao cho Thái-Bảo Phạm-Văn-Tham giữ thành Gia-định. Chúa Nguyễn đánh phá mãi không được bèn lập kế ly gián, khiến Phạm-Văn- Tham và Nguyễn-Lữ nghi ngờ lẫn nhau, bằng cách viết […]

Bí ẩn những lò võ Gò Công – Kỳ cuối: Trước cú knock-out của thời cuộc

Trải qua thời vàng son, ngày nay võ Gò Công gần như chỉ còn trong hoài niệm. Những võ đường vẫn còn dấu tích và những võ sĩ lừng danh khi xưa như Trần Bình Long, Phan Thành Công vẫn còn sinh sống tại quê nhà. Ông Võ Ngọc Thi là người “ngoại đạo” nhưng […]

Gò Công – Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh – Kỳ 1: Tìm lại dấu xưa Làng thành phố

Tỉnh Tiền Giang vừa công bố năm 2025 thị xã Gò Công “lên thành phố”. Nhưng 137 năm trước, năm 1885, vùng đất hiện nay là thị xã Gò Công đã được người Pháp gọi là “Làng thành phố”, đô thị đầu tiên với tên gọi thành phố của đất Nam Kỳ lục tỉnh. Dinh […]

Gò Công – Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh – Kỳ 3: Quê hương hai bà hoàng danh tiếng

Hàng trăm năm qua, người dân Gò Công (Khổng Tước Nguyên) vẫn tự hào vùng đất lành này là nơi xuất thân hai bà hoàng danh tiếng tài đức vẹn toàn của triều Nguyễn. Nam Phương hoàng hậu thời thiếu nữ đang đi học – Ảnh tư liệu Chuyện Đức bà Từ Dụ Buổi sáng […]

Quan niệm dân gian về địa thế Gò Công

Tỉnh Gò Công xưa (nay thuộc tỉnh Tiền Giang) là vùng bình nguyên ven biển rộng lớn với hơn 20 cây số bờ biển và được hợp thành bởi phù sa của sông Cửa Tiểu và dòng Đồng Nai, có diện tích khoảng 55 ngàn mẫu và cách Sài Gòn khoảng 60 cây số. Dưới […]

Bí ẩn những lò võ Gò Công – Kỳ 3: Hạ gục môn đồ Lý Tiểu Long

Vô địch quyền tự do hạng ruồi miền Nam Việt Nam, thượng đài hơn 20 trận thì đến 18 trận thắng knock-out, từng đối đầu với những tay đấm quốc tế từ Hong Kong, Thái Lan, Campuchia, đánh bại môn đồ của Lý Tiểu Long… Trần Bình Long cầm tấm hình chụp ông nhận cúp […]

Gò Công – Kỳ cuối: Mong gặp lại Làng thành phố vàng son một thủa

Việc chính quyền Tiền Giang quyết định đưa thị xã Gò Công trở lại vị thế thành phố khiến người dân vui mừng. Liệu có thể khôi phục những nét cổ kính, vàng son một thuở của Gò Công xinh đẹp để phát triển du lịch như phố cổ Hội An? Kho bạc Gò Công […]

Bí ẩn những lò võ Gò Công – Kỳ 1: Đêm quyết đấu

Không chỉ là quê hương tuyệt sắc giai nhân như Nam Phương hoàng hậu, đất Gò Công (thuộc tỉnh Tiền Giang nay) một thời vang danh thiên hạ với các võ đài rực lửa cùng những tay đấm khét tiếng thà chết chứ không để hổ danh sư phụ, võ đường. Các võ sĩ Gò […]

Bí ẩn những lò võ Gò Công – Kỳ 2: Đi tìm khởi thủy dòng võ xứ Gò

Trước nhà là khoảng sân với giàn mướp xanh tươi, bên cạnh khu vườn trĩu quả. Chính góc sân này cách đây non một thế kỷ, ông Bảy Bổn truyền võ công cho đệ tử tứ phương. Các võ sĩ của võ đường Triệu Tử Long đi thi đấu trước năm 1975 – Ảnh GIA […]

Nét kiến trúc đặc sắc của nhà Đốc Phủ Hải ở Gò Công

Nhìn từ bên ngoài, nhà Đốc Phủ Hải là một dinh thự cổ nguy nga kiểu phương Tây. Khi vào bên trong, nhiều người không khỏi kinh ngạc trước những gì được chứng kiến… Tọa lạc tại phường I của thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang, Nhà Đốc Phủ Hải được coi là một […]

Gò Công – Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh – Kỳ 4: Hai nữ sĩ lừng danh thiên hạ

Gò Công là đất địa linh nhân kiệt với nhiều danh nhân. Đặc biệt, xứ này có hai nữ sĩ tài danh, là nhà thơ, nhà văn, nhà báo nổi tiếng những năm đầu thế kỷ 20. Bà Phan Thị Bạch Vân, chủ nhân Nữ lưu thơ quán – Ảnh tư liệu Chủ nhân Nữ […]

Gò Công – Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh – Kỳ 5: Độc đáo món quê Gò Công tiến vua

“Gọi mắm nhưng thật ra không phải mắm, đó là loại nước chấm thượng hảo hạng làm từ thịt con tôm”, ông Phạm Văn tâm sự. Cho mắm tôm chà vào keo để bán – Ảnh: HÙNG ANH Món mắm quê Ông Phạm Văn, 59 tuổi, là dân Gò Công chính gốc nên am tường […]

Bí ẩn những lò võ Gò Công – Kỳ 4: Võ sư Hồng Long, ‘mỹ nam Gò Công’

Tiếp quản võ đường Triệu Tử Long sau khi phụ thân – sư phụ Quản Chí qua đời, võ sư Hồng Long (1952-2013) đã góp phần quan trọng đưa tên tuổi võ đường và danh tiếng võ Gò Công bay xa. Hồng Long hạ gục đối thủ ở võ đài Sài Gòn trước 1975 (người […]

Gò Công – Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh – Kỳ 2: Chuyện lạ nữ hào phú đất Gò Công

Gò Công là đất địa linh nhân kiệt, nổi tiếng giàu có với những tên tuổi như ông Phủ Khiêm, Huyện Đậu, Huyện Hiếu, Hội đồng Hạc, Đốc phủ Hải… Chợ Gò Công xưa, nơi bà Tư Nói khởi nghiệp từ nghề bán trầu cau – Ảnh tư liệu Nhưng các đại gia này đều […]

Hồ Biểu Chánh

Hồ Biểu Chánh là người Gò Công nhưng đã từng làm quận trưởng quận Càng Long một thời gian rất lâu và Ông cũng đã viết nhiều truyện có liên quan đến cuộc sống miền quê Trà Vinh. Do đó, chúng tôi xin liệt kê Ông vào danh sách những nhật vật mà chúng ta, […]