Khúc

Gò Công cảnh cũ người xưa xứng đáng được giữ gìn và trân trọng

Cụ Việt Cúc (1906 – 1990) tên thật là Nguyễn Văn Tám (tự Thê), được người dân kính trọng gọi thầy Bảy Thê (sinh quán làng Tân Niên Tây, nay là xã Tân Tây, huyện Gò Công Đông). Từ nhỏ cụ học chữ Nho, hành nghề thuốc Bắc từ lúc 21 tuổi, học thêm về […]

Đường Hộ Mưu

Đường Hộ Mưu – Nay đường Nguyễn Văn Côn, từ ngã Tư Long Thuận đến Nhà Thờ Phía Nam con dường Lộ Dương là con đường ranh với khu nội thị dài nhứt, bắt đầu từ Ngã Tư Bình Ân (giờ có Cây xăng Long Thuận), chạy về phía Bắc quẹo vuông gốc rồi đến […]

Phan Thanh Sắc: Người Giữ Hồn Cho Gò Công Qua Bộ Tứ Sách Sử Vàng Son

Gò Công – mảnh đất trù phú nơi phương Nam, nơi những câu chuyện lịch sử, văn hóa và hồn người hòa quyện, tựa như một bức tranh đa sắc, rực rỡ mà sâu lắng. Trong bức tranh ấy, Nhà giáo ưu tú, Nhà nghiên cứu Phan Thanh Sắc hiện lên như một họa sĩ […]

Thi sĩ Hoàng Tố Nguyên và tuyệt phẩm Gò Me

Nhà thơ tên thật là Lê Hoằng Mưu, sinh năm 1929 tại Gò Me, làng Bình Ân, tổng Hòa Lạc Hạ, tỉnh Gò Công (nay là ấp Gò Me, xã Bình Ân, huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang). Sau khi hoàn tất bậc tiểu học ở Gò Công và bậc trung học ở Trường […]

Xã Lới

Lục lạo trong văn hóa Nam Kỳ thấy có nhiều từ đọc trại đi do kị húy, có nhiều từ là dân đọc…. cho vui, cho khác với vùng khác. Thí dụ: Bắc Kỳ kêu hạt, Nam Kỳ thay thay hột. Bắc Kỳ đĩa, Nam Kỳ dĩa. Nhặt thành lượm, thóc thành lúa, nhạt thành […]

Gò Công Xưa – Sự Tích Miễu Ông Bần Quì Với Cập Sóng Thần

Tại hạ lưu sông Vàm-cỏ-đông, có cổ-tích « Miễu Ông- Bần-Quì » thờ ông Mai-Bá-Hương. Sanh tiền, ông là một viên xá lại (quan chức nhỏ) chuyên vận tải lương-thực cho chúa Nguyễn. Một hôm, thuyền ông chở đầy lương thực trên vàm sông Bao-ngược, thuộc địa-phận Gò-công, bỗng gặp chiến thuyền Tây-sơn đàng xa […]

Vàm Láng

Nói tới Gò Công, ai ai cũng từng nghe địa danh “Vàm Láng” nhưng nguồn gốc hai chữ đó còn rất mơ hồ. Theo dân cố cựu đất Gò Công thì “Vàm Láng” là chỗ con Rạch Cần Lộc ăn thông ra biển. Phía ngoài con Rạch (VAM) rộng và sâu, còn gọi “Vàm họng”. […]

Danh y Việt Cúc – nặng lòng với “Gò Công: Cảnh cũ người xưa”

Những ai theo y dược học cổ truyền dân tộc, đặc biệt là với những người thường xuyên nghiên cứu và sử dụng thuốc Nam, thì cái tên danh y Việt Cúc chắc chắn không còn xa lạ. Danh y Việt Cúc tên thật Nguyễn Văn Tám, tự Bảy Thê, y danh Việt Cúc, sinh […]

Gò Công Xưa – Những Chuyện Lạ Về Cá Ông Và Tục Lễ Cúng tế Ông Tại Vàm Láng

Theo một tín-ngưỡng được kính-cẩn lưu-truyền hơn bốn thế-hệ đồng bào tỉnh Gò-công. Nguyễn-Ánh trong thời chinh-chiến với Tây-sơn phải lắm phen thất trận, nào bôn đào ra Côn-nôn Phú-quốc, nào mấy phen cầu-viện Xiêm-La. Đến một hôm vào khoảng tháng Giêng sau khi tụ tập được khá đông chiến thuyền và binh-sĩ, Nguyễn chúa […]

Gò Công Xưa – Gò Công Dưới Chế Độ Tân Trào

Người Pháp xâm-chiếm Gò Công từ năm 1861 nhưng chỉ hoàn-toàn làm chủ huyện Tân-hòa vào năm Giáp-Tý 1864 sau khi hạ được vị anh hùng Trương-Công-Định. Nước non đổi chủ, cảnh vật điêu tàn, lòng người giao động, ai ai cũng ngậm ngùi cho là số trời đã định, chấm dứt cơ-nghiệp chúa Nguyễn […]

Gò Công Xưa – Sử lược tỉnh Gò Công

(Căn cứ vào Bộ Hoàng-Việt Địa-dư chí đời Minh-Mạng thứ 14 năm 1934 và Cours d’Histoire Annamite của Trương- Vĩnh-Ký, in năm 1877). Ý NGHĨA VÀ ĐIỂN-TÍCH DANH HIỆU GÒ- CÔNG Từ lâu lãnh thổ Gò-công đã được ghi vào bộ Đại-Nam Quốc-Sử do cụ Phan-Thanh-Giản bình luận, là một xứ « Địa-Linh Nhơn-Kiệt », […]

Gò Công trong tiểu thuyết Hồ Biểu Chánh

Phan Thanh Sắc Thân thế Hồ Biểu Chánh Ông tên thật là Hồ Văn Trung, tự là Biểu Chánh, bút hiệu là Thứ Tiên (thường ký trong các bài thơ), sinh  ngày  1-10-1885 (năm Ất Dậu) tại làng  Bình Thành, tỉnh Gò Công, trong một gia đình nghèo, đông con ( ông là người con […]

Nhạc sĩ Hoàng Phương – Từ “Hoa sứ nhà nàng” đến “Ông hoàng nhạc Gò Công”

Nhắc đến nhạc sĩ Hoàng Phương (1943 – 2002), nhiều người yêu thích âm nhạc đều biết đó chính là tác giả của nhạc phẩm “vàng” duy nhất được phép lưu hành sau ngày giải phóng – “Hoa sứ nhà nàng”. Ông chính là người sáng lập ra dòng nhạc Gò Công đã “làm mưa […]

Người nhạc sĩ tài hoa đã khai sinh ‘dòng nhạc Gò Công’

Địa danh Gò Công ở Tiền Giang những năm 1980 đã bỗng dưng nổi danh khắp cả đất nước, xuất phát từ một băng nhạc trữ tình do nhạc sĩ Quốc Dũng biên tập, phối khí và sản xuất dựa trên các sáng tác của nhạc sĩ Hoàng Phương. Có lẽ chính nhạc sĩ Quốc […]

Quan niệm dân gian về địa thế Gò Công

Tỉnh Gò Công xưa (nay thuộc tỉnh Tiền Giang) là vùng bình nguyên ven biển rộng lớn với hơn 20 cây số bờ biển và được hợp thành bởi phù sa của sông Cửa Tiểu và dòng Đồng Nai, có diện tích khoảng 55 ngàn mẫu và cách Sài Gòn khoảng 60 cây số. Dưới […]

Thầy Lê Kim Sơn: Người nhạc sĩ gieo hồn cho những “Hành Khúc” học đường Gò Công

Trong ký ức của bao thế hệ học sinh trường Trung học Gò Công (nay là THPT Trương Định), hình ảnh người thầy giáo dạy nhạc Lê Kim Sơn có lẽ đã trở thành một phần không thể thiếu. Không chỉ truyền đạt những nốt nhạc, giai điệu, thầy còn là người đã thổi hồn […]

Vọp nấu canh chua

Ở Gò Công, Tiền Giang có món đặc sản là vọp nấu canh chua với lá me non (cách nấu tư ơng tự canh gà lá giang) chấm với nước mắm đâm hay mắm ruốc Gò Công, con vọp chỉ có ở vùng nước mặn ven sông Gò Công (hình dáng tựa con nghêu nhưng […]

Về biển Gò Công ăn “tôm xe cán”

Rõ ràng là con tôm đập, hà cớ gì gọi nó là con “tôm xe cán”? Câu chuyện trà dư tửu hậu có lúc trở thành gia vị khiến món ăn trở nên khác lạ. Về Gò Công lần nào cũng được nếm món ngon. Mắm tôm chà, mắm còng, mắm nha… tuy là đặc […]

Canh chua bông lục bình

Bông lục bình nở rộ vào mùa gió chướng. Chọn tôm sen hoặc tép bạc trắng, canh chua sẽ ngon hơn. Tôm sau khi rửa sạch, cắt gai đầu, bỏ chân và hàm, để ráo. Lột bỏ vỏ đầu, vỏ thân, giữ đuôi lại cho đẹp.  Ướp tôm với ít muối ớt khoảng 15 phút. […]

Tài nguyên du lịch Gò Công – Kỳ 2 – Tài nguyên

TÀI NGUYÊN DU LỊCH GÒ CÔNG: 2.1. TÀI NGUYÊN DI TÍCH – CẤP QUỐC GIA: Liệt kê 20 di tích cấp quốc gia trên địa bàn tỉnh Tiền Giang cho thấy Gò Công có 7: Chiến lũy Pháo đài, Đình Đồng Thạnh, Đền thờ Trương Định (Gia Thuận), Lăng mộ và đền thờ Trương Định […]

Cầu Huyện

Như đã nói là chuyến về Gò Công vừa qua tôi đã gặp được nhiều cái hay. Cái hay nhứt là tôi tìm gặp giấy điền thổ xóm Cầu Huyện, chỗ ngày xưa tôi ở lúc còn nhỏ trước khi lên Saigon học trung hoc Pétrus . Bản đồ (plan cadastral) nầy làm năm 1882. Mời xem […]

Thăng trầm chợ Gò Công

Đến năm 1940 là năm tôi bắt đầu “đi” chợ Gò Công. Tôi thường theo cha tôi đến nhà cô ruột ở phía Nam chợ. Tôi quen dần các con đường ở chợ. Tôi nhớ như in dòng kinh Salicetti, hai bên bờ kè của nó và ba chiếc cầu trong nội thị…Tất cả đều […]

Đề Lao – Khám Đường

Đề lao (Prison) thời Pháp nằm ở khu đất sau Trường Quan, dân gọi là “Khám”, chung quanh có tường dầy gắn miểng chai, ngày nay đường mở rộng nên mất vòng tường bao, vẫn còn một dãy giáp Trường Quan mặt Nam làm Nhà trẻ Sơn Ca 2 và các toà đứt khúc bên […]

Kỳ thú chuyện về vùng đất linh thiêng Gò Công

Vào năm 1834, bắt chước cách tổ chức hành chính của nhà Thanh, vua Minh Mạng cho đổi tên “trấn” thành “tỉnh”, rồi lập thêm tỉnh mới An Giang, như vậy Nam Kỳ lục tỉnh ra đời. Từ lúc đó Tân Hóa gồm phần đất thuộc tỉnh Gò Công sau này, mặc dù nằm sát […]

Văn tế Trương Công Định

Hỡi ơi! Giặc cỏ bò lan; Tướng-quân mắc hại. Ngọn khói Tây-bang đóng đó, cõi biên còn trống đánh sơn-lâm; Bóng sao Võ-khúc về đâu, đêm thu vắng tiếng canh dinh-trại. Nhớ tướng quân xưa: Gặp thuở bình cư; Làm người chí đại. Từ thuở ở hàng viên lữ, pháp-binh trăm trận đã làu; Đến […]

GÒ CÔNG – KHỞI NGHĨA Tháng Tám 1945

Sau cuộc khởi nghĩa tháng 11- 1940, cơ sở Đảng cũng như phong trào quần chúng ở Mỹ Tho bị tổn thất nặng. Hầu hết, cơ sở Đảng từ tỉnh đến huyện, xã đều bị địch phá rã. Nhiều cán bộ, đảng viên và quần chúng tích cực bị giết hại, bị tù đày. Một […]

Những chuyện lạ về cá Ông và tục lệ cúng Ông tại Vàm Láng

Không biết ở các vùng ven biển khác có hay không .CHứ tại quê Hạ , thì theo một truyền thuyết,một tín ngưởng được kính cẩn lưu truyền qua bốn thế hệ đồng bào Gò Công thì Chúa Nguyễn Ánh , trong cuộc chiến với Tây Sơn ,cũng lắm phen thất bại phải bôn đào […]

Nguyễn Thị Manh Manh (1914-?)

Nguyễn Thị Manh Manh là biệt hiệu, nữ sĩ thường ký tắt là Manh Manh, tên thật là Nguyễn Thị Kiêm, sinh năm 1914 tại tỉnh Gò Công (Nam phần). Con của một công chức, tri huyện Nguyễn Đình Trị, tục danh Huyện Trị; ông cũng là một cây bút trong làng báo lúc bấy […]

Xã Lới (Gò Công)

Lục lạo trong văn hóa Nam Kỳ thấy có nhiều từ đọc trại đi do kị húy, có nhiều từ là dân đọc…. cho vui, cho khác với vùng khác. Thí dụ: Bắc Kỳ kêu hạt, Nam Kỳ thay thay hột. Bắc Kỳ đĩa, Nam Kỳ dĩa. Nhặt thành lượm, thóc thành lúa, nhạt thành […]

Gò công, nơi phát tích các dòng họ quý tộc

Viết bộ “Nam Kỳ lục tỉnh”, chúng tôi chỉ có một ước vọng nhỏ là mời bạn đọc đi thăm các miền đất nước phương Nam, từ thời hoang sơ mới khai phá, trải bao thăng trầm, những biến động chính trị, lịch sử dồn dập giữa thế kỷ 20, cho tới thời hiện lại. […]

Mấy thiên tai lớn ở Gò Công

Những ai thuộc lớp tuổi trung niên trở lên, sinh trưởng ở miền Nam, chắc chắn rằng trong đời cũng từng nghe ông già bà cả nhắc tới câu: “Năm Thìn bão lụt”. Trận bão lụt kinh hồn, tàn phá hết hoa màu, nhà cửa, mùa màng tài sản và cuốn đi vô số sinh […]

Các giai thoại, sự tích ở Gò Công

Nói tới Gò Công, ai ai cũng từng nghe địa danh “Vàm Láng” nhưng nguồn gốc hai chữ đó còn rất mơ hồ. Theo dân cố cựu đất Gò Công thì “Vàm Láng” là chỗ con rạch Cần Lộc ăn thông ra biển. Phía ngoài con rạch (vàm) rộng và sâu, còn gọi “họng vàm”. […]