Đình

Nam Kỳ phong tục nhơn vật diễn ca

Gò-Công phong cảnh thi: Thanh lịch Gò-công xứ biết chơi,Địa linh nhơn kiệt quả như lời.Vỏ-công hùng cứ bia ngàn thuở,Phạm-Tộc phủ thờ quới một nơi. Phát trước nhiều ông danh tiếng rạng,Nối sau chán kẻ hiển vinh đời.Năm thìn ruổi mắc cơn giông bão,Dựng lại bằng xưa cũng phước trời. Gò-công huyện nhỏ một […]

Chuyện về “Bình Tây đại nguyên soái” Trương Định (P2)

Trương Định xây dựng Gò Công thành căn cứ nhằm chống Pháp lâu dài. Người Pháp nhiều lần gây sức ép với Triều đình Huế nhằm buộc Trương Định bãi binh nhưng ông không đồng ý. Pháp nhiều lần chiêu hàng nhưng Trương Định đều cự tuyệt. Hiệu triệu dân chúng Tháng 7/1862, Trương Định […]

Gò Công cảnh cũ người xưa xứng đáng được giữ gìn và trân trọng

Cụ Việt Cúc (1906 – 1990) tên thật là Nguyễn Văn Tám (tự Thê), được người dân kính trọng gọi thầy Bảy Thê (sinh quán làng Tân Niên Tây, nay là xã Tân Tây, huyện Gò Công Đông). Từ nhỏ cụ học chữ Nho, hành nghề thuốc Bắc từ lúc 21 tuổi, học thêm về […]

Hồi ức cựu học sinh khóa 5 Trung Học Gò Công

Bài này được viết lại dựa trên những dòng hồi ức của tác giả Thủy Lan Vy, viết tại Kỳ Đà Động, Quý Thu 1999, gửi tặng các bạn cựu học sinh khóa 5 Trung Học Gò Công. Gò Công nhỏ bé, nghèo nàn vì nằm trên con đường cùng, vì nước mặn đồng chua… […]

Thi sĩ Hoàng Tố Nguyên và tuyệt phẩm Gò Me

Nhà thơ tên thật là Lê Hoằng Mưu, sinh năm 1929 tại Gò Me, làng Bình Ân, tổng Hòa Lạc Hạ, tỉnh Gò Công (nay là ấp Gò Me, xã Bình Ân, huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang). Sau khi hoàn tất bậc tiểu học ở Gò Công và bậc trung học ở Trường […]

Gò Công Xưa – Giồng Nâu

GIỒNG NÂU TRẢI QUA BAO CUỘC THĂNG TRẦM NAY LÀ MỘT MẠCH SỐNG CỦA XỨ SỞ Vườn trầu xã An-hòa, một nguồn lợi đáng kể của tỉnh nầy. Gò-công, như tên nó đã chỉ, là xứ có nhiều gò đống giồng đất cao, nào giồng ông Huê ở xã Vĩnh-lợi, giồng Sơn- qui, giồng Lức […]

Giồng Sơn Quy

Địa danh được cấu tạo theo phương thức: Địa hình thiên nhiên (Giồng) + Địa  hình thiên nhiên (Sơn: : Núi) + Động vật (Quy: : Rùa).  Giồng Sơn Quy cách huyện lỵ Tân Hòa (thị xã Gò Công ngày nay) khoảng 3 km  về hướng Tây Bắc, thuộc làng Tân Niên Trung, nay là […]

Chuyện ít biết về ‘năm Thìn bão lụt’ xứ Nam Kỳ

Nhắc đến “năm Thìn bão lụt”, nhiều người nghĩ ngay đến cơn bão lụt năm Giáp Thìn 1904 ở xứ Gò Công và nhiều tỉnh Nam Kỳ thời bấy giờ. Đây là trận bão lụt lịch sử, cách đây gần 120 năm. Đến nay, tư liệu về trận bão lũ này không nhiều, chủ yếu […]

Huỳnh Đình Điển – nhân sĩ nổi tiếng đất Gò Công

Mỹ Tho xưa có Nam Kỳ khách sạn, là một dãy lầu 10 căn nằm cạnh ga xe lửa (phường 1, TP. Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang ngày nay), do doanh nhân Huỳnh Đình Điển làm chủ. Ông người làng Thành Phố, tỉnh Gò Công (nay thuộc TX. Gò Công, tỉnh Tiền Giang), là một […]

Đi tìm vị thần ở đình Tân Đông, Gò Công

Ngôi đình xã Tân Đông, còn gọi là đình Gò Táo,  ở huyện Gò Công Đông, Tiền Giang có một vẻ đẹp đặc biệt, di tích đã hoang tàn được níu giữ bằng những cây bồ đề lớn… Đình rất thiêng nhưng điều khiến người dân trăn trở là không còn rõ vị thần vốn […]

Dấu xưa chợ Dinh

Dù tên làng, tên ấp hay tên xã nhưng đối với người dân xứ Gò Công thì cái tên xưa nhiều người vẫn còn nhớ gọi khi nói đến Đồng Sơn, đó là “Chợ Dinh”. Chợ Dinh không chỉ là cái chợ của làng Đồng Sơn mà xa hơn, xưa hơn, nó còn có vai […]

Gò Công Xưa – Lăng mộ danh nhân

MỘ TRƯƠNG-CÔNG-ĐỊNH Xây cất từ năm 1864. Mộ làm bằng đá ong với hồ vôi trộn nước ô-dước tới nay 100 năm vẫn còn chắc. Lúc làm mộ, trên tấm mộ bia bằng đá trắng Quảng-Nam, người ta khắc đủ chức tước của Ngài : « Đại-Nam Bình-Tây Đại- Tướng Quân Trương-Công-Định chi mộ ». […]

Gò Công Xưa – Nhơn kiệt Gò Công

ÔNG ĐỐC PHỦ ĐỨC Ông Lê-tấn-Đức người làng Thành-phố, thuở nhỏ theo Hán-học, lớn lên thi đậu ra giúp Triều-đình làm một văn- quan. Gặp thời nhiễu-nhương, triều-đình nhượng bộ địch quân xâm lấn, ông khổ tâm tại vị chờ thời. Là một nho-sĩ trói gà không chặt, con người thuần hậu và thế cô […]

Võ Tánh – Một vị tướng trung nghĩa

Tiền Giang có 3 vị phò mã của nhà Nguyễn là: Võ Tánh, Phạm Đăng Thuật và Vương Quang Nhường. Xin trân trọng giới thiệu đôi nét về phò mã Hoài Quốc công Võ Tánh. Từ năm 1783 đến năm 1788, ông dấy binh ở Phù Viên (Vườn Trầu, nay thuộc vùng Bà Điểm – Hóc Môn, TP […]

Gò Công Xưa – Những Chuyện Lạ Về Cá Ông Và Tục Lễ Cúng tế Ông Tại Vàm Láng

Theo một tín-ngưỡng được kính-cẩn lưu-truyền hơn bốn thế-hệ đồng bào tỉnh Gò-công. Nguyễn-Ánh trong thời chinh-chiến với Tây-sơn phải lắm phen thất trận, nào bôn đào ra Côn-nôn Phú-quốc, nào mấy phen cầu-viện Xiêm-La. Đến một hôm vào khoảng tháng Giêng sau khi tụ tập được khá đông chiến thuyền và binh-sĩ, Nguyễn chúa […]

Nhà giàu đất Gò Công xưa

So với các tỉnh nằm trong lưu vực giữa hai sông Tiền và Hậu Giang, Gò Công xưa là tỉnh nhỏ, đất hẹp, nhiều phèn và nước mặn, mỗi năm chỉ làm ruộng có một mùa. Tuy nhiên theo nhiều ông già bà cả kể lại đó là một thế đất quý, một thế đất […]

Gò Công Xưa – Di tích lịch sử

ĐỊA DANH “XÓM THỦ” Lúc Tây-sơn và Nguyễn-Ánh đánh nhau, có vị thủ khoa xuất thân, người huyện Ninh-hòa, tỉnh Bình-thuận, lánh nạn Tây-sơn vô ngụ tại làng Yên-luông-đông (Gò-công) mở trường dạy học, nay còn di tích là « xóm ông Thủ ». Ông tên là Ngô-tùng-Châu, một bực văn tài có nhiều mưu […]

Bí ẩn những lò võ Gò Công – Kỳ cuối: Trước cú knock-out của thời cuộc

Trải qua thời vàng son, ngày nay võ Gò Công gần như chỉ còn trong hoài niệm. Những võ đường vẫn còn dấu tích và những võ sĩ lừng danh khi xưa như Trần Bình Long, Phan Thành Công vẫn còn sinh sống tại quê nhà. Ông Võ Ngọc Thi là người “ngoại đạo” nhưng […]

Gò Công có gì mà đi hoài?

Ở Sài Gòn, có hai nơi đầu tiên tôi nghĩ đến mỗi khi thấy cần phải đi đâu đó nạp năng lượng là Cần Giờ và Gò Công. Mỗi nơi một vẻ đủ cho tôi tiếp tục chuỗi suy ngẫm về cuộc sống, lịch sử, địa lý, cái hồn, cái cốt… Kênh Chợ Gạo, Tiền […]

Tấm lòng vua Tự Đức đối với vị anh hùng dân tộc Trương Định

Hàng năm, vào ngày 20 tháng 8 dương lịch, tại Di tích mộ và đền thờ Trương Định ở thị xã Gò Công, đền thờ Trương Định ở xã Gia Thuận, huyện Gò Công Đông và đền thờ Trương Định ở xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi đều tổ chức lễ tưởng […]

Bí ẩn những lò võ Gò Công – Kỳ 2: Đi tìm khởi thủy dòng võ xứ Gò

Trước nhà là khoảng sân với giàn mướp xanh tươi, bên cạnh khu vườn trĩu quả. Chính góc sân này cách đây non một thế kỷ, ông Bảy Bổn truyền võ công cho đệ tử tứ phương. Các võ sĩ của võ đường Triệu Tử Long đi thi đấu trước năm 1975 – Ảnh GIA […]

Những dấu xưa đáng nhớ ở huyện Gò Công Tây

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang hôm nay đã khoác lên mình diện mạo mới. Thế nhưng, mỗi khi nhắc đến vùng đất Gò Công nói chung, huyện Gò Công Tây nói riêng, nhiều người vẫn còn nghĩ đến những dấu tích cũ với nhiều giá […]

Gò Công – Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh – Kỳ 4: Hai nữ sĩ lừng danh thiên hạ

Gò Công là đất địa linh nhân kiệt với nhiều danh nhân. Đặc biệt, xứ này có hai nữ sĩ tài danh, là nhà thơ, nhà văn, nhà báo nổi tiếng những năm đầu thế kỷ 20. Bà Phan Thị Bạch Vân, chủ nhân Nữ lưu thơ quán – Ảnh tư liệu Chủ nhân Nữ […]

Một ngày ở Gò Công

Đất Gò Công xưa (Tiền Giang) – Nay gồm huyện Gò Công Đông, thị xã Gò Công và huyện Gò Công Tây, được bao bọc bởi sông Vàm Cỏ ở phía Bắc, sông Chợ Gạo (sông Trà) ở phía Tây, sông cửa Tiểu ở phía Nam và biển Đông – vốn là căn cứ địa […]

Nham Gò Công

Nham Gò Công còn là một món gỏi mà đa số quý ông thích ăn nhậu những món dân dã đều cho là rất ” bắt mồi” nhất là khi họ sử dụng luôn cả phần mô phổi cua cắt nhỏ khiến cho món ăn nồng hăng hơn. Nhìn quý ông nhấm nháp miếng nham […]

Tài nguyên du lịch Gò Công – Kỳ 2 – Tài nguyên

TÀI NGUYÊN DU LỊCH GÒ CÔNG: 2.1. TÀI NGUYÊN DI TÍCH – CẤP QUỐC GIA: Liệt kê 20 di tích cấp quốc gia trên địa bàn tỉnh Tiền Giang cho thấy Gò Công có 7: Chiến lũy Pháo đài, Đình Đồng Thạnh, Đền thờ Trương Định (Gia Thuận), Lăng mộ và đền thờ Trương Định […]

Thăng trầm chợ Gò Công

Đến năm 1940 là năm tôi bắt đầu “đi” chợ Gò Công. Tôi thường theo cha tôi đến nhà cô ruột ở phía Nam chợ. Tôi quen dần các con đường ở chợ. Tôi nhớ như in dòng kinh Salicetti, hai bên bờ kè của nó và ba chiếc cầu trong nội thị…Tất cả đều […]

Pháp lập làng thành phố làm Tỉnh lỵ Gò Công

Đoạn cuối giòng sử cuộc Kháng chiến của Đại tướng quân Trương công Định chống Pháp có ghi “Pháp sau khi hạ được Trương công tại Đám là tối trời làng Gia Thuận, đem thi hài người về Gò Công phơi ở nhà lồng chợ 3 ngày rồi cho Bà Hầu Trần Thị Sanh (*) […]

Tài nguyên du lịch Gò Công – Kỳ 3 – Kiến nghị

KIẾN NGHỊ: 3.1. Mục tiêu phát triển du lịch: 1)   Quí sự bền vững, thiết thực, hiệu quả. 2)   Nâng cao lợi ích kinh tế xã hội cho cộng đồng địa phương, 3)   Gìn giữ được di sản văn hóa. 4)   Không gây ảnh hưởng tiêu cực với môi trường. 3.2. Kiến nghị với các nhà quản lý, khai […]

Gò Công – Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh – Kỳ 2: Chuyện lạ nữ hào phú đất Gò Công

Gò Công là đất địa linh nhân kiệt, nổi tiếng giàu có với những tên tuổi như ông Phủ Khiêm, Huyện Đậu, Huyện Hiếu, Hội đồng Hạc, Đốc phủ Hải… Chợ Gò Công xưa, nơi bà Tư Nói khởi nghiệp từ nghề bán trầu cau – Ảnh tư liệu Nhưng các đại gia này đều […]

Thành “Xăng Đá” và tỉnh lỵ Gò Công

“Xăng Đá” là tên đọc trại của hai chữ “Solda”, có nghĩa là “lính” (thành “xăng đá” tức thành lính). Ba năm sau khi Pháp làm chủ Gò Công (1868), họ bắt đầu xây thành “xăng đá” để củng cố an ninh trật tự vùng mới chiếm. Bước kế tiếp, người Pháp cho xây dinh […]

Kỳ thú chuyện về vùng đất linh thiêng Gò Công

Vào năm 1834, bắt chước cách tổ chức hành chính của nhà Thanh, vua Minh Mạng cho đổi tên “trấn” thành “tỉnh”, rồi lập thêm tỉnh mới An Giang, như vậy Nam Kỳ lục tỉnh ra đời. Từ lúc đó Tân Hóa gồm phần đất thuộc tỉnh Gò Công sau này, mặc dù nằm sát […]

GÒ CÔNG – KHỞI NGHĨA Tháng Tám 1945

Sau cuộc khởi nghĩa tháng 11- 1940, cơ sở Đảng cũng như phong trào quần chúng ở Mỹ Tho bị tổn thất nặng. Hầu hết, cơ sở Đảng từ tỉnh đến huyện, xã đều bị địch phá rã. Nhiều cán bộ, đảng viên và quần chúng tích cực bị giết hại, bị tù đày. Một […]

Chuyện nhà họ Phạm

Mặc dù tui cũng họ Phạm, nhưng đây không phải chuyện nhà tui mà là chuyện nhà ông ngoại vua Tự Đức. Nói tới đây chắc mọi người biết rồi, đó chính là Đức Quốc Công Phạm Đăng Hưng, thân sinh của bà Từ Dũ, vợ vua Thiệu Trị và là mẹ vua Tự Đức. Lăng […]

Những chuyện lạ về cá Ông và tục lệ cúng Ông tại Vàm Láng

Không biết ở các vùng ven biển khác có hay không .CHứ tại quê Hạ , thì theo một truyền thuyết,một tín ngưởng được kính cẩn lưu truyền qua bốn thế hệ đồng bào Gò Công thì Chúa Nguyễn Ánh , trong cuộc chiến với Tây Sơn ,cũng lắm phen thất bại phải bôn đào […]

Giáo Sư Nguyễn Văn Bông – người tài đoản mệnh

THÂN THẾ Ông sinh ngày 2 tháng 6 năm 1929, tại làng Kiểng Phước, tổng Hòa Lạc Hạ, tỉnh Gò Công (nay thuộc xã Kiểng Phước, huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang). Cha của ông vốn làm nghề thợ bạc, mẹ ông là một thợ may. Hai người ly dị nhau khi ông mới […]

Nguyễn Thị Manh Manh (1914-?)

Nguyễn Thị Manh Manh là biệt hiệu, nữ sĩ thường ký tắt là Manh Manh, tên thật là Nguyễn Thị Kiêm, sinh năm 1914 tại tỉnh Gò Công (Nam phần). Con của một công chức, tri huyện Nguyễn Đình Trị, tục danh Huyện Trị; ông cũng là một cây bút trong làng báo lúc bấy […]

Gò công, nơi phát tích các dòng họ quý tộc

Viết bộ “Nam Kỳ lục tỉnh”, chúng tôi chỉ có một ước vọng nhỏ là mời bạn đọc đi thăm các miền đất nước phương Nam, từ thời hoang sơ mới khai phá, trải bao thăng trầm, những biến động chính trị, lịch sử dồn dập giữa thế kỷ 20, cho tới thời hiện lại. […]

Tấm bia ở lăng Hoàng Gia

Tấm bia được vua Tự Đức sai đem từ Huế vào dựng ở mộ ông ngoại tại Tiền Giang, đã trải qua hành trình lưu lạc kỳ lạ trong hơn 140 năm trước khi đến đích.  Gốc tích của một văn bia  Lăng mộ Hoàng Gia là phần mộ và nhà thờ Quốc Công Phạm […]

Đại ca Hai Miêng và chuyện dân Cầu Muối lập miếu thờ

Đình làng Nam bộ cũng như Sài Gòn vốn được bà con trong làng góp công, của xây dựng để thờ vị thần Thành Hoàng phù hộ cho làng. Có một đình làng giữa đất Sài Gòn xưa thờ một “đại ca“. Trong khoảng 300 ngôi đình hiện tồn của khu vực Sài Gòn hiện […]

Vài nhân vật cận đại tiêu biểu của Gò Công

Gò Công là một tỉnh nhỏ nhưng rất quan trọng về phương diện lịch sử và văn hoá. Gò Công góp phần phát triển một nền văn hoá đặc thù của đồng bằng sông Cửu Long. Nói về những nhân vật cận đại, ngoài những ông Phủ, ông Huyện, Cai tổng, chúng tôi xin kể […]