Giồng

Nam Kỳ phong tục nhơn vật diễn ca

Gò-Công phong cảnh thi: Thanh lịch Gò-công xứ biết chơi,Địa linh nhơn kiệt quả như lời.Vỏ-công hùng cứ bia ngàn thuở,Phạm-Tộc phủ thờ quới một nơi. Phát trước nhiều ông danh tiếng rạng,Nối sau chán kẻ hiển vinh đời.Năm thìn ruổi mắc cơn giông bão,Dựng lại bằng xưa cũng phước trời. Gò-công huyện nhỏ một […]

Chuyện về “Bình Tây đại nguyên soái” Trương Định (P2)

Trương Định xây dựng Gò Công thành căn cứ nhằm chống Pháp lâu dài. Người Pháp nhiều lần gây sức ép với Triều đình Huế nhằm buộc Trương Định bãi binh nhưng ông không đồng ý. Pháp nhiều lần chiêu hàng nhưng Trương Định đều cự tuyệt. Hiệu triệu dân chúng Tháng 7/1862, Trương Định […]

Gò Công cảnh cũ người xưa xứng đáng được giữ gìn và trân trọng

Cụ Việt Cúc (1906 – 1990) tên thật là Nguyễn Văn Tám (tự Thê), được người dân kính trọng gọi thầy Bảy Thê (sinh quán làng Tân Niên Tây, nay là xã Tân Tây, huyện Gò Công Đông). Từ nhỏ cụ học chữ Nho, hành nghề thuốc Bắc từ lúc 21 tuổi, học thêm về […]

Gò Công Xưa – Giồng Nâu – Những bước thăng trầm

Giồng-nâu gồm có 4 ấp trù phú nhất của xã An-hòa, trước kia vào năm 1958 hai ấp phía Tây của xã Hòa-nghị, hai ấp dưới của xã Tân-Duân-Đông, sau đất đai hai xã nhập lại lấy tên An-hòa. Nhắc lại lúc Pháp tái chiếm Gò-công vào khoảng năm 1945, về sau những người yêu […]

Gò Công Xưa – Hai Nơi Đền Thờ Võ Quốc Công

Xuyên qua tỉnh lỵ Gò-công ra khỏi ấp Cầu-huyện về hướng quận Hòa-tân, sang ngã tư bên mặt chừng một cây số, có ngôi miếu cổ, ấy là « Lăng » thờ Hoài-quốc-Công Võ- Tánh, được kiến trúc theo lối cổ kim. Một lăng khác hiện tọa lạc tại ấp Hòa-trung II, xã An- hòa, […]

Gò Công Xưa – Giồng Nâu

GIỒNG NÂU TRẢI QUA BAO CUỘC THĂNG TRẦM NAY LÀ MỘT MẠCH SỐNG CỦA XỨ SỞ Vườn trầu xã An-hòa, một nguồn lợi đáng kể của tỉnh nầy. Gò-công, như tên nó đã chỉ, là xứ có nhiều gò đống giồng đất cao, nào giồng ông Huê ở xã Vĩnh-lợi, giồng Sơn- qui, giồng Lức […]

Gò Công Xưa – Giồng Sơn Qui Lịch Sử – Quê Hương Từ Thái Hậu

Trên đường từ tỉnh lỵ Gò-công về Sài-gòn qua ngõ Long- an, người ta băng qua giồng Sơn-qui khi ra khỏi nhà thờ độ 3 cây số và bắt đầu lên dốc. Giồng Sơn-qui, quê hương bà Từ-Dũ, có hình dáng như con rùa nằm. Trước có tên là Qui-nguyên, nghĩa là Gò rùa về […]

Địa Danh Đèn Đỏ

Đèn Đỏ là một trong 11 ấp thuộc xã Tân Thành, huyện Gò Công Đông. Phần lớn bà con nơi đây sống bằng nghề đi biển, đánh bắt thủy, hải sản. Vào thời điểm nước lớn, cùng với cảng cá Vàm Láng thì cảng cá Đèn Đỏ càng trở nên nhộn nhịp với hàng trăm […]

Sự tích ngôi mộ xóm gò và các bộ tướng của Trương Định

Sau khi chủ soái Trương Định tuẫn tiết, căn cứ Đám lá tối trời bị phá hủy, nhiều tướng sĩ hy sinh hoặc bị bắt. Một số theo Phó Đề đốc Trương Công Luận về Rạch Bùn (Tân Bình Điền) rừng cây sâu rộng, thông lên Rạch Cùng (Tân Thành) để lập căn cứ, nhờ […]

Giai thoại về Lâm Sang – Giang hồ đất Gò Công

Vào thời điểm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, những tổ chức Thiên Địa hội phản Thanh phục Minh ở miền đất Nam Việt Nam đã mất phương hướng hoạt động vì mục tiêu không còn tồn tại. Họ trở thành những băng đảng giang hồ. Băng đảng giang hồ Lâm Sang ở […]

Giồng Sơn Quy

Địa danh được cấu tạo theo phương thức: Địa hình thiên nhiên (Giồng) + Địa  hình thiên nhiên (Sơn: : Núi) + Động vật (Quy: : Rùa).  Giồng Sơn Quy cách huyện lỵ Tân Hòa (thị xã Gò Công ngày nay) khoảng 3 km  về hướng Tây Bắc, thuộc làng Tân Niên Trung, nay là […]

Chuyện ít biết về ‘năm Thìn bão lụt’ xứ Nam Kỳ

Nhắc đến “năm Thìn bão lụt”, nhiều người nghĩ ngay đến cơn bão lụt năm Giáp Thìn 1904 ở xứ Gò Công và nhiều tỉnh Nam Kỳ thời bấy giờ. Đây là trận bão lụt lịch sử, cách đây gần 120 năm. Đến nay, tư liệu về trận bão lũ này không nhiều, chủ yếu […]

Danh y Việt Cúc – nặng lòng với “Gò Công: Cảnh cũ người xưa”

Những ai theo y dược học cổ truyền dân tộc, đặc biệt là với những người thường xuyên nghiên cứu và sử dụng thuốc Nam, thì cái tên danh y Việt Cúc chắc chắn không còn xa lạ. Danh y Việt Cúc tên thật Nguyễn Văn Tám, tự Bảy Thê, y danh Việt Cúc, sinh […]

Con đường sứ Gò Công

Vua Tự Đức (1848-83) cho đắp “con đường sứ” nối từ Gia Định xuống giồng Sơn Quy để liên lạc với quê ngoại (Bà Từ Dụ). Người lớn tuổi ở đây thường nói rằng “nghe ông bà kể lại hồi đắp con đường này, bắt dân chúng phục dịch lao khổ để phá rừng, đào mương đắp lộ, bắc cầu trong hoàn cảnh […]

Những chiến tướng của Trương Định qua tư liệu dân gian ở Gò Công

ĐẶNG KHÁNH TÌNH Đặng Khánh Tình chưa rõ năm sinh năm mất, người thôn Vĩnh Hựu, huyện Kiến Hòa, trấn Định Tường (nay thuộc xã Vĩnh Hựu, huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang). Năm 1859, khi Trương Định phất cờ khởi nghĩa, ông gia nhập nghĩa quân, đầu tiên giữ chức Đội. Về sau, […]

Đi tìm vị thần ở đình Tân Đông, Gò Công

Ngôi đình xã Tân Đông, còn gọi là đình Gò Táo,  ở huyện Gò Công Đông, Tiền Giang có một vẻ đẹp đặc biệt, di tích đã hoang tàn được níu giữ bằng những cây bồ đề lớn… Đình rất thiêng nhưng điều khiến người dân trăn trở là không còn rõ vị thần vốn […]

Bánh vá Gò Công!

Giữa đồng bằng có một khoảng đất nổi cao lên gọi là gò. Sài Gòn có Gò Vấp, trồng cây Vấp. Cách Mỹ Tho 35 cây số, Gò Công là vùng gò đất có nhiều chim công. Tui không tin kiểu cắt nghĩa tưng lên cho đẹp: gò có ‘công về ngủ’ đâu. Thế đất […]

Gió độc Gò Công!

Ca dao là câu hát để ru con, ru em. Phải cho thằng nhỏ dễ ngủ, sợ thằng nhỏ khóc lồi rún, nên giai điệu của lời ru phải trầm bổng; phải có vần, phải có điệu theo thể thơ lục bát hoặc song thất lục bát. Hai cái thể thơ nầy, Má hoặc Chị […]

Gò Công Xưa – Vua Thành Thái Với Đồng Bào Gò Công

50 năm trước nước Việt-Nam còn trong thời-kỳ bị Pháp đô-hộ. Đại-diện chánh-quyền thực-dân là Toàn-quyền Paul Doumer, một chánh khách tiếng tăm của nước Pháp đã để danh lại cho cầu Hàm-Rồng nối Hà-nội với Gia-lâm. Cầu này thời Pháp thuộc được đặt tên là cầu Doumer, ngày nay Việt- Nam độc-lập đã cải […]

Gò Công Xưa – Quốc Công Phạm Đăng Hưng (1764- 1825)

Phạm-Đăng-Hưng sanh ngày 24-9-1864 năm Ất-dậu, con của ông Phạm-Đăng-Long và Bà Phạm-thị-Tánh, công- thần dưới triều Nhà Nguyễn, người huyện Tân-hòa, làng Tân-niên-đông (Gò-công) thuộc tỉnh Gia-định Nam-phần Việt-Nam. Ông là người thông-minh đỉnh-ngộ, tánh tình cương- trực, ăn nói thẳng-thắng, có nhiều ý chí lớn lao, ra đời gặp lúc quốc biến loạn […]

Gò Công Xưa – Nhơn kiệt Gò Công

ÔNG ĐỐC PHỦ ĐỨC Ông Lê-tấn-Đức người làng Thành-phố, thuở nhỏ theo Hán-học, lớn lên thi đậu ra giúp Triều-đình làm một văn- quan. Gặp thời nhiễu-nhương, triều-đình nhượng bộ địch quân xâm lấn, ông khổ tâm tại vị chờ thời. Là một nho-sĩ trói gà không chặt, con người thuần hậu và thế cô […]

Gò Công Xưa – Chưởng Cơ Mai Tấn Huệ

VÀI NÉT VỀ DANH-NHÂN LỊCH-SỬ GÒ- CÔNG XƯA VÀ NAY GÒ-CÔNG LÀ MỘT XỨ ĐỊA-LINH NHƠN-KIỆT Tuy không trù-phú lắm, xứ Gò-công cũng nuôi sống dân mình một cách sung túc và đóng góp một phần quan-trọng vào sự thịnh-vượng của nền kinh-tế nông-nghiệp quốc-gia. Gò-công cũng sản-xuất lắm nhơn tài làm rạng rỡ tỉnh […]

Gò Công Xưa – Tranh Đấu Với Kẻ Nội Thù: Đội Tấn

Sau vụ thất thủ Gò-công, Trương-Công-Định về lập lại căn-cứ ở Lý-nhơn, giữa một hòn đảo đất phù-sa, cây cối và dừa nước dày đặc phủ kín. Vùng này hoang vu và đầy thú dữ tương tự như Rừng sát, khi nước lớn thì chỉ còn một phần đất nhỏ nhô lên trên mặt nước […]

Gò Công Xưa – Vị trí – Địa giới

ĐỊA-LÝ Tỉnh Gò-công nằm về phía Đông-nam Sài-gòn và thuộc miền Tây Nam-phần Việt-Nam, cách Sài-gòn 45 cây số đường chim bay. Đường bộ 58 cây số : Bắc giáp tỉnh Long- an, Nam giáp tỉnh Kiến-hòa, Tây giáp tỉnh Định-tường, Đông giáp biển Nam-hải. Kể đến nay (1969) chúng tôi được biết Gò-Công gồm […]

Gò Công Xưa – Di tích lịch sử

ĐỊA DANH “XÓM THỦ” Lúc Tây-sơn và Nguyễn-Ánh đánh nhau, có vị thủ khoa xuất thân, người huyện Ninh-hòa, tỉnh Bình-thuận, lánh nạn Tây-sơn vô ngụ tại làng Yên-luông-đông (Gò-công) mở trường dạy học, nay còn di tích là « xóm ông Thủ ». Ông tên là Ngô-tùng-Châu, một bực văn tài có nhiều mưu […]

Giáp Thìn thương nhớ Gò Công

Nhạc Hoàng Phương, giọng ca Bảo Yến: “Dưới nắng hồng, tôi đi giữa Gò Công. Đất như cao, trời như thấp lại. Trong khoảng không trên sóng biển chập chùng, Chỉ còn lại dáng mẹ hiền Gò Công …” Gò Công?! Mùng Một Tết Nguyên Đán là thứ Bảy, ngày10, tháng Hai, năm 2024. Năm […]

Gò Công Xưa – Lăng mộ nhà họ Phạm

Tại Gò-công người ta còn nhắc đến những ngôi cổ mộ của nhà họ Phạm, ở làng Tân-Niên-Đông cách tỉnh lỵ 3 cây số. Làng này là sinh quán của Bà Từ-Dũ, thân mẫu vua Tự- Đức, con gái của Ông Phạm-Đăng-Hưng. Tại vùng này khi quân Pháp chưa lập nền đô-hộ, dòng vua Tự-Đức […]

Gò Công Xưa – Đức Từ Dũ Thái Hoàng Thái Hậu

Một bậc hiền-phụ ở nước ta vào cuối thế kỷ XIX. Bà tên Phạm-thị-Hằng, hiệu Từ-Dũ, sinh ngày 19-5 năm Canh-ngọ (1810) tại Gia-định, huyện Tân-hòa, Giồng Sơn-qui, nay thuộc tỉnh Gò-công. Bà là trưởng-nữ của quan Thượng-thơ bộ Lễ Phạm- đăng-Hưng và bà Phạm-thị-Vị. Sau này là vợ của Hiến-tổ Chương-hoàng-đế tức là vua […]

Gò Công Xưa – Gò Công Dưới Chế Độ Tân Trào

Người Pháp xâm-chiếm Gò Công từ năm 1861 nhưng chỉ hoàn-toàn làm chủ huyện Tân-hòa vào năm Giáp-Tý 1864 sau khi hạ được vị anh hùng Trương-Công-Định. Nước non đổi chủ, cảnh vật điêu tàn, lòng người giao động, ai ai cũng ngậm ngùi cho là số trời đã định, chấm dứt cơ-nghiệp chúa Nguyễn […]

Gò Công Xưa – Sử lược tỉnh Gò Công

(Căn cứ vào Bộ Hoàng-Việt Địa-dư chí đời Minh-Mạng thứ 14 năm 1934 và Cours d’Histoire Annamite của Trương- Vĩnh-Ký, in năm 1877). Ý NGHĨA VÀ ĐIỂN-TÍCH DANH HIỆU GÒ- CÔNG Từ lâu lãnh thổ Gò-công đã được ghi vào bộ Đại-Nam Quốc-Sử do cụ Phan-Thanh-Giản bình luận, là một xứ « Địa-Linh Nhơn-Kiệt », […]

Gò Công trong tiểu thuyết Hồ Biểu Chánh

Phan Thanh Sắc Thân thế Hồ Biểu Chánh Ông tên thật là Hồ Văn Trung, tự là Biểu Chánh, bút hiệu là Thứ Tiên (thường ký trong các bài thơ), sinh  ngày  1-10-1885 (năm Ất Dậu) tại làng  Bình Thành, tỉnh Gò Công, trong một gia đình nghèo, đông con ( ông là người con […]

Gò Công có gì mà đi hoài?

Ở Sài Gòn, có hai nơi đầu tiên tôi nghĩ đến mỗi khi thấy cần phải đi đâu đó nạp năng lượng là Cần Giờ và Gò Công. Mỗi nơi một vẻ đủ cho tôi tiếp tục chuỗi suy ngẫm về cuộc sống, lịch sử, địa lý, cái hồn, cái cốt… Kênh Chợ Gạo, Tiền […]

Những chuyện xưa, tích cũ ở Gò Công

Chuyện cổ lưu truyền tại Gò Công (nay thuộc Tiền Giang) phong phú và thú vị, tác giả Việt Cúc tái hiện trong quyển sách “Gò Công cảnh cũ người xưa”, phản ánh đầy đủ về quá khứ đầy biến động của vùng đất này. “Năm Thìn bão lụt” “Năm Thìn bão lụt” xảy ra […]

Gò Công – Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh – Kỳ 3: Quê hương hai bà hoàng danh tiếng

Hàng trăm năm qua, người dân Gò Công (Khổng Tước Nguyên) vẫn tự hào vùng đất lành này là nơi xuất thân hai bà hoàng danh tiếng tài đức vẹn toàn của triều Nguyễn. Nam Phương hoàng hậu thời thiếu nữ đang đi học – Ảnh tư liệu Chuyện Đức bà Từ Dụ Buổi sáng […]

Quan niệm dân gian về địa thế Gò Công

Tỉnh Gò Công xưa (nay thuộc tỉnh Tiền Giang) là vùng bình nguyên ven biển rộng lớn với hơn 20 cây số bờ biển và được hợp thành bởi phù sa của sông Cửa Tiểu và dòng Đồng Nai, có diện tích khoảng 55 ngàn mẫu và cách Sài Gòn khoảng 60 cây số. Dưới […]

Những dấu xưa đáng nhớ ở huyện Gò Công Tây

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang hôm nay đã khoác lên mình diện mạo mới. Thế nhưng, mỗi khi nhắc đến vùng đất Gò Công nói chung, huyện Gò Công Tây nói riêng, nhiều người vẫn còn nghĩ đến những dấu tích cũ với nhiều giá […]

Bóng hình làng Thành Phố

Năm 1867 là năm Pháp chiếm hết 6 tỉnh Nam Kỳ rồi chia thành 20 vùng Tham biện. Huyện Tân Hòa đổi thành Vùng Tham biện Gò công. Viên Chánh Tham biện đầu tiên của Sở Tham biện Gò Công (Inspection de Gò Công) là Hải quân Trung Úy Guys cho xây thành lính tập […]

Tài nguyên du lịch Gò Công – Kỳ 2 – Tài nguyên

TÀI NGUYÊN DU LỊCH GÒ CÔNG: 2.1. TÀI NGUYÊN DI TÍCH – CẤP QUỐC GIA: Liệt kê 20 di tích cấp quốc gia trên địa bàn tỉnh Tiền Giang cho thấy Gò Công có 7: Chiến lũy Pháo đài, Đình Đồng Thạnh, Đền thờ Trương Định (Gia Thuận), Lăng mộ và đền thờ Trương Định […]

Cuộc khởi nghĩa của Trương Định (1862 – 1864)

Sau khi Gò Công rơi vào tay giặc. Tri huyện Tân Hòa là Đỗ Trình Thoại vì để mất thành nên bị cách chức, cho lập công chuộc tội. Đỗ Trình Thoại huy động dân binh, đêm 22-6-1861, tấn công quân Pháp đồn trú tại Gò Công. Trung úy Vial bị trọng thương, tên lính […]

Đại thần Phạm Đăng Hưng và Lăng Hoàng Gia ở Gò Công

Phạm Đăng Hưng (1765-1825), tự Hiệt Củ, là danh thần của nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Ông là người ở Giồng Sơn Quy (xưa thuộc huyện Tân Hòa, phủ Tân An, tỉnh Gia Định; nay thuộc ấp Lăng Hoàng Gia, xã Long Hưng, thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang). Cha là ông Phạm […]

Tài nguyên du lịch Gò Công – Kỳ 1 – Tổng quan

Gò Công gồm thị xã Gò Công, huyện Gò Công Đông, Gò Công Tây và Tân Phú Đông (một phần trước thuộc huyện Gò Công Đông và phần còn lại trước thuộc Gò Công Tây) nay thuộc tỉnh Tiền Giang. Tài nguyên du lịch ở đây rất phong phú nhưng chưa khai thác phù hợp. […]

Kỳ thú chuyện về vùng đất linh thiêng Gò Công

Vào năm 1834, bắt chước cách tổ chức hành chính của nhà Thanh, vua Minh Mạng cho đổi tên “trấn” thành “tỉnh”, rồi lập thêm tỉnh mới An Giang, như vậy Nam Kỳ lục tỉnh ra đời. Từ lúc đó Tân Hóa gồm phần đất thuộc tỉnh Gò Công sau này, mặc dù nằm sát […]

Lễ hội Kỳ yên – Nét văn hoá truyền thống còn lưu giữ

Hàng năm, cứ vào độ vầng trăng tháng cuối tròn dần là xóm làng Gò Công Tây rộn ràng trong Lễ hội Kỳ yên. Trẻ em xúng xính trong bộ quần áo mới, người lớn tươm tất y phục chỉnh tề, hồ hởi nhanh bước tề tựu trước đình làng trong ngày lễ hội. Vùng […]

Phong thủy Gò Công: Vùng đất sinh ra hai bà Hoàng nổi tiếng sử Việt

Là nơi hội tụ cuối cùng của dãy núi Trường Sơn và sông Cửu Long, đất Gò Công đã sinh ra hai bà Hoàng nổi tiếng trong sử Việt. Địa thế phong thủy Thị xã Gò Công thuộc tỉnh Tiền Giang là một nơi rất đặc biệt. Sở dĩ nơi đây được gọi là “Gò […]

Gò công, nơi phát tích các dòng họ quý tộc

Viết bộ “Nam Kỳ lục tỉnh”, chúng tôi chỉ có một ước vọng nhỏ là mời bạn đọc đi thăm các miền đất nước phương Nam, từ thời hoang sơ mới khai phá, trải bao thăng trầm, những biến động chính trị, lịch sử dồn dập giữa thế kỷ 20, cho tới thời hiện lại. […]

Mấy thiên tai lớn ở Gò Công

Những ai thuộc lớp tuổi trung niên trở lên, sinh trưởng ở miền Nam, chắc chắn rằng trong đời cũng từng nghe ông già bà cả nhắc tới câu: “Năm Thìn bão lụt”. Trận bão lụt kinh hồn, tàn phá hết hoa màu, nhà cửa, mùa màng tài sản và cuốn đi vô số sinh […]

Gò Công: đất khởi nghiệp các dòng học quý tộc

Khắp các tỉnh Nam Kỳ, Gò Công tuy là một hạt nhỏ nhưng là đất quý hương bên ngoại của nhà Nguyễn, là nơi phát tích nhiều dòng quý tộc hơn cả. Họ Phạm, họ Nguyễn đều được phong tước công, hầu, bá… vì là tổ phụ của bà Từ Dụ Phạm Thị Hàng và […]

Tết Việt Nam kể chuyện mắm

Ngày còn nhỏ tôi đọc tác phẩm “Rừng Mắm” của nhà văn Bình Nguyên Lộc mà tôi cứ ngỡ ông muốn ít nhiều nói về những món mắm miền Nam ê hệ Nhưng thật sự không phải vậy. Truyện nói về cây mắm mọc lên hằng hà sa số. Nó tạo ra sự ích nối […]

Mắm Còng Gò Công

Gió đưa gió đẩy… về rẫy ăn còng Về sông ăn cá… về giồng ăn dưa… Ruộng, rẫy ven sông rạch là nơi trú ngụ, sinh sôi thích hợp cho các loại còng: quìu, nhịp, nha, lửa, vó… Vì thuộc vùng đất thấp, nhiễm mặn nên hằng năm nông dân chỉ canh tác được một […]

Vài nhân vật cận đại tiêu biểu của Gò Công

Gò Công là một tỉnh nhỏ nhưng rất quan trọng về phương diện lịch sử và văn hoá. Gò Công góp phần phát triển một nền văn hoá đặc thù của đồng bằng sông Cửu Long. Nói về những nhân vật cận đại, ngoài những ông Phủ, ông Huyện, Cai tổng, chúng tôi xin kể […]

Chè Sơn Qui, đặc sản đất Gò Công

Theo Quốc lộ 50, từ TP.HCM về Gò Công (Tiền Giang), đến đoạn Tân Trung – Lăng Hoàng Gia, du khách sẽ bắt gặp nhiều quán chè nằm san sát hai bên đường. Đó là “quê hương” của món ăn đặc sản nức tiếng vùng này: chè Sơn Qui. Sơn Qui là địa danh do […]